Laatst bijgewerkt: 10 februari 2026
In 2024 registreerde de Nederlandse Arbeidsinspectie 2.847 meldingsplichtige arbeidsongevallen met machines. In 40% van de gevallen was de energiebron niet of onvolledig geïsoleerd. De gemeenschappelijke factor: niemand kon bewijzen dat het slot daadwerkelijk hing.
Het probleem: afvinken zonder verificatie
De meeste LOTO-checklists zijn een juridisch schild dat niemand beschermt, omdat de checklist het ‘afvinken’ beloont in plaats van het ‘doen’. In de praktijk betekent dit:
🚨 Scenario 1: De haast-monteur
Monteur Jan tekent de LOTO-checklist af bij de werkvoorbereiding. De schakelkast staat 200 meter verderop. Het slot zit in zijn gereedschapskist. Hij loopt “zo meteen even”, maar begint alvast met werken.
🚨 Scenario 2: Het verkeerde punt
Monteur Piet plaatst zijn slot op groep 12 van de schakelkast. Maar de machine hangt op groep 14. Op papier staat “slot geplaatst”. Op de verkeerde schakelaar.
🚨 Scenario 3: De vergeten bron
De elektrische voeding is geïsoleerd, maar de pneumatische toevoer niet. Op het formulier staat alleen “stroom afgesloten”. De restdruk in de cilinder doet de rest.
🚨 Scenario 4: De achteraf-checklist
Na het incident vult de teamleider de LOTO-checklist “met terugwerkende kracht” in. Bij onderzoek blijkt het formulier pas 3 uur na de start van de werkzaamheden te zijn ingevuld.
Kernprobleem
Een handtekening bewijst dat iemand een pen heeft vastgehouden, niet dat een slot op de juiste schakelaar hangt. Zolang er geen visueel bewijs is, is elke LOTO-registratie een aanname.
De wettelijke basis: wat eist de wet écht?
De wet schrijft geen ‘fotobewijs’ voor, maar eist wel ‘aantoonbare verificatie’. En dát is precies waar het misgaat.
⚖️ Arbowet Artikel 7.5
“De werkgever zorgt ervoor dat arbeidsmiddelen slechts worden gebruikt voor het doel waarvoor zij zijn ingericht en op de wijze die is voorzien.”
Vertaling: u moet kunnen bewijzen dat de machine daadwerkelijk veilig was gesteld vóór aanvang werkzaamheden.
⚖️ Machinerichtlijn 2006/42/EG
Bijlage I, 1.6.1: “Machines moeten zijn voorzien van middelen om alle energiebronnen te isoleren. Deze middelen moeten duidelijk herkenbaar zijn.”
Vertaling: de isolatie moet zichtbaar en verifieerbaar zijn, niet alleen op papier, maar fysiek.
⚖️ NEN 3140: Elektrotechnische veiligheid
Sectie 6.2: “De uitvoerder van werkzaamheden moet zich er persoonlijk van overtuigen dat de betreffende installatie spanningsloos is.”
Vertaling: ‘persoonlijk overtuigen’ betekent meer dan een kruisje zetten. Een foto is het sterkste bewijs dat dit daadwerkelijk is gedaan.
Juridische realiteit
Bij incidenten draait de bewijslast om: niet de werknemer moet bewijzen dat hij onveilig werkte, maar de werkgever moet bewijzen dat hij alles heeft gedaan om het te voorkomen. Een foto met tijdstempel is het sterkste bewijs dat u kunt leveren.
De kosten van ‘we doen het op papier’
LOTO-incidenten zijn zeldzaam maar verwoestend, en zonder aantoonbaar bewijs betaalt u dubbel.
| Kostenpost | Gemiddeld |
|---|---|
| Medische kosten + revalidatie | €15.000 – €75.000 |
| Productiestilstand (gemiddeld 3-5 dagen) | €25.000 – €150.000 |
| Arbeidsinspectie boete per overtreding | tot €50.000 |
| Juridische kosten + aansprakelijkheid | €10.000 – €200.000 |
| Reputatieschade + klantverlies | onberekenbaar |
| Totaal per incident | €85.000+ |
Vergelijk dat met de investering:
RaconWorks met LOTO-fotobewijs kost minder dan €200 per maand. Eén voorkomen incident betaalt de software voor 35+ jaar.
Hoe digitaal fotobewijs werkt
RaconWorks is de enige software die LOTO-fotobewijs per energiebron afdwingt, niet als optie, maar als vereiste. Geen foto? Dan kan de monteur niet verder.
- Werkplan openen: De monteur opent het werkplan op zijn telefoon. De app toont welke energiebronnen geïsoleerd moeten worden.
- LMRA afvinken: De Laatste Minuut Risico Analyse wordt doorlopen. Pas na akkoord verschijnt de LOTO-stap.
- Per energiebron fotograferen: Voor elke bron (elektrisch, pneumatisch,
hydraulisch, mechanisch) maakt de monteur een foto van het geplaatste slot.
De app toont een thumbnail van de gemaakte foto. De monteur ziet direct wat hij heeft vastgelegd. - Safety Gate: Pas als alle energiebronnen zijn gefotografeerd, ontgrendelt de app de volgende stap. Dit is de “Safety Gate” . Geen workaround mogelijk.
- Werk uitvoeren: De monteur voert het werk uit. Alle foto's zijn opgeslagen met tijdstempel, GPS-locatie en gebruikers-ID in de NIS2-compliant audit trail.
- Vrijgave: Na afronding wordt de LOTO opgeheven. De monteur fotografeert de verwijderde sloten als bewijs van correcte vrijgave.
Belangrijk: De Safety Gate is geen ‘pop-up waarschuwing’ die weggeklikt kan worden. Het is een harde blokkade in de workflow. Het systeem laat de monteur niet verder totdat alle foto's zijn gemaakt.
Wat andere systemen missen
De meeste CMMS- en werkvergunningssystemen bieden LOTO als ‘checkbox’, niet als bewezen proces.
| Functie | Typisch CMMS | RaconWorks |
|---|---|---|
| LOTO-checkbox | ✅ | ✅ |
| Fotobewijs per energiebron | ❌ | ✅ |
| Harde blokkade (Safety Gate) | ❌ | ✅ |
| Tijdstempel + GPS per foto | ❌ | ✅ |
| NIS2-compliant audit trail | ❌ | ✅ |
| SHA-256 integriteitsverificatie | ❌ | ✅ |
| Mobiel-first (touch targets 48px+) | 🟡 Beperkt | ✅ |
| Offline werking | ❌ | ✅ |
LOTO-fotobewijs implementeren?
Wij implementeren RaconWorks kosteloos in uw TD als Showcase Partner. U krijgt het resultaat, wij het bewijs.
Borg uw LOTO-fotobewijs digitaal
Gratis, vrijblijvend, 100% Nederlands.
Geschreven door
Ritchel Akwali
Oprichter van RaconSoft met 10+ jaar ervaring in OT/IT-integratie en procesoptimalisatie in de maakindustrie.
Dit artikel is samengesteld door de experts van RaconSoft, ondersteund door geavanceerde AI-tools voor analyse en redactie.